Nöbet Tutan Hekim ve Sağlık Personeline Ücret Ödenmemesine İlişkin Hükmü İptal Edildi

2025/89 Esas, 2025/243 karar sayılı ve 26/11/2025 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı; 10 Mart 2026 tarihli, 33192 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.

Anayasa Mahkemesi kararına konu olayda; Nöbet ücretinin ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine, bu red işleminin iptali talebiyle İdare Mahkemesi’nde dava açıldı. Açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan İdare Mahkemesi, iptali için Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurmuştur.

İptali istenen kanun hükmü aşağıdaki gibidir (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, ek madde 33);

“Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.

	Gösterge
a) Eğitim görevlisi, başasistan, uzman tabip	150
b) Tabip, tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda, bu mevzuat hükümlerine göre uzmanlık belgesi alan tabip dışı personel, aynı dallarda doktora belgesi alanlar	135
c) Diş tabibi ve eczacılar	120
ç) Mesleki yükseköğrenim görmüş sağlık personeli	90
d) Lise dengi mesleki öğrenim görmüş sağlık personeli	75
e) Diğer personel	55

Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.

İcap nöbeti tutan ve bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için, icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40'ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir.

Bu madde uyarınca yapılacak ödemeler, döner sermayesi bulunan kurumlarda döner sermaye bütçesinden karşılanır” şeklindedir .

AYM yaptığı incelemede; nöbetlerin süresine ilişkin olarak bir üst sınır öngörülmediğini, nöbet karşılığında öncelikle kişiye izin kullandırılmasının, bunun mümkün olmaması halinde ise ücret ödenmesinin öngörüldüğünü tespit etmiştir.

Ancak Ek Madde 33 çerçevesinde karşılığı ücret olarak ödenecek nöbet süresi aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde aylık 60 saat, diğer yerlerde aylık 130 saat ile sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla ilgili birimlerde aylık 60 saat veya 130 saati aşan nöbetlerde ücret ödenmediği gibi bunun alternatifi olarak izin kullandırılması da söz konusu olmamaktadır.

Bu çerçevede çeşitli sağlık kuruluşları bakımından ancak belirli saatlere kadar tutulan nöbetler bakımından ücret ödeneceği, bu sürelerin üzerinde nöbet tutulmasının gerekli olması durumunda ücret ödenmeyeceği öngörülmektedir.

AYM’nin tespitine göre; bu haliyle kural Anayasa'nın Zorla çalıştırma yasağı başlıklı 18. maddesinin gerekliliklerini karşılamamakta ve sağlık çalışanlarına orantısız bir külfet yüklemektedir.

Bu gerekçeyle; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun yukarıda alıntılanan, ek 33. maddesinin birinci fıkrasının, “Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz.” şeklindeki üçüncü cümlesi Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edilmiş ve iptaline karar verilmiştir.